काठमाडौँ, २५ असार । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले युक्रेनलाई ‘पेट्रियट इन्टरसेप्टर’ क्षेप्यास्त्र उत्पादन गर्ने लाइसेन्स उपलब्ध गराउने घोषणा गरेका छन् ।
यो कदमले रुसका ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र आक्रमणविरुद्ध आफ्नो रक्षा क्षमता सुदृढ बनाउन युक्रेनलाई ठूलो सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । अंकारामा आयोजित नेटो शिखर सम्मेलनका क्रममा बुधबार युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीसँग ट्रम्पले भने, “हामी तपाईंहरूलाई पेट्रियट उत्पादन गर्ने लाइसेन्स दिँदै छौँ । हामीले एकपटक यसको प्रक्रिया बुझाइदिएपछि उनीहरूले धेरै छिट्टै यसको उत्पादन गर्न सक्नेछन् भन्ने मलाई विश्वास छ ।”
उनले यस निर्णयबारे रक्षा सामग्री उत्पादक कम्पनीहरू ‘लकहिड मार्टिन’ र ‘रेथियन’लाई अहिलेसम्म जानकारी नदिइएको स्वीकार गर्दै त्यसमा कुनै समस्या नहुने बताए ।
पेट्रियट प्रणालीले आउँदै गरेका क्षेप्यास्त्रहरू पहिचान गरी तिनलाई आकाशमै ध्वस्त (इन्टरसेप्ट) पार्ने काम गर्छ । यसलाई विश्वकै सबैभन्दा प्रभावकारी र महँगा वायु रक्षा प्रणालीमध्ये एक मानिन्छ । यसको एउटा ब्याट्री (क्षेप्यास्त्रसहित)को मूल्य करिब एक अर्ब अमेरिकी डलर पर्छ ।
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयका अनुसार यसको उत्पादन प्रक्रिया निकै जटिल र लामो छ । हाल प्रतिवर्ष करिब ६०० वटा पेट्रियट क्षेप्यास्त्र मात्र उत्पादन हुन्छ ।
अमेरिकास्थित थिंक ट्यांक ‘सेन्टर फर स्ट्रेटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडिज’का अनुसार, यस वर्षको सुरुमा इरानसँग भएको युद्धका क्रममा अमेरिकाले आफ्नो कुल पेट्रियट क्षेप्यास्त्र भण्डारको आधाभन्दा बढी प्रयोग गरिसकेकाले यो प्रणाली अन्य मुलुकलाई उपलब्ध गराउने विषयमा हिचकिचाइरहेको छ ।
“हामीसँग पेट्रियटहरू छन्, तर धेरै संख्यामा छैनन् । हामीलाई आफ्नै सुरक्षाका लागि पनि यो आवश्यक छ,” ट्रम्पले भने ।
तर, युक्रेनलाई भने यी क्षेप्यास्त्रहरूको तत्काल आवश्यकता छ । पछिल्ला केही महिनायता मस्कोले युक्रेनमाथि ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र आक्रमण तीव्र पारेको छ ।
गत हप्ता मात्रै राजधानी किभमा भएको आक्रमणमा दर्जनौँ मानिसको ज्यान गएको थियो । मे महिनाको अन्त्यतिर जेलेन्स्कीले युक्रेनले पेट्रियटको लाइसेन्सप्राप्त उत्पादनका लागि अमेरिकासँग औपचारिक रूपमा अनुरोध गरेको पुष्टि गरेका थिए ।
ट्रम्पले अमेरिकाले किभलाई पेट्रियट उत्पादन गर्ने लाइसेन्स दिने निर्णय गरेको उल्लेख गर्दै भने, “उनीहरूले हामीले पर्याप्त हतियार उपलब्ध गराएनौँ भनेर गुनासो गर्न नपाउन् ।” यद्यपि, युक्रेनी भूमिमै पेट्रियट क्षेप्यास्त्र उत्पादन सम्भव हुने विषयमा केही आशंका व्यक्त गरिएको छ ।
पूर्वसुरक्षा सेवा अधिकारी तथा सैन्य विश्लेषक इभान स्तुपाकले बीबीसीसँग पेट्रियट प्रणाली युक्रेनको रक्षाका लागि आवश्यक भए पनि अहिलेको अवस्थामा युक्रेन आफैँले यसको उत्पादन गर्न सक्ने अवस्था नरहेको बताए । बीबीसी
प्रतिक्रिया दिनुहोस्